Cho vay vượt trần, ngân hàng phải có phương án phòng ngừa rủi ro
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư Quy định về điều kiện, hồ sơ, thủ tục đề nghị chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô theo quy định tại Nghị quyết 258/2025/QH15.
Theo dự thảo, ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (TCTD) chỉ được xem xét chấp thuận khoản cấp tín dụng vượt giới hạn khi đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 2, Điều 3 Quyết định 09/2024/QĐ-TTg ngày 01/07/2024 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Mức cấp tín dụng tối đa đề nghị đối với một khách hàng không vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đối với một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó không vượt quá 52% vốn tự có của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài để cho vay các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 và Điều 4 Nghị quyết số 258/2025/QH15.
Trong hồ sơ đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn của TCTD đối với một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, ngoài các hồ sơ chứng minh ngân hàng và khách hàng đủ điều kiện, dự án đủ pháp lý thì phải có báo cáo về tình hình quan hệ tín dụng và nhu cầu cấp tín dụng vượt giới hạn của một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó theo mẫu tại phụ lục đính kèm thông tư.
Cụ thể, TCTD phải báo cáo chi tiết giá trị, thời gian giải ngân, thời hạn vay, loại tiền và mục đích cấp tín dụng đề nghị Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chấp thuận vượt giới hạn; gửi kèm văn bản phê duyệt cấp tín dụng của cấp có thẩm quyền thuộc tổ chức tín dụng.
Đồng thời, phải thông tin về chi tiết về dự án/phương án sản xuất - kinh doanh (mục tiêu, quy mô, địa điểm đầu tư, hồ sơ pháp lý, tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn, danh sách các tổ chức tín dụng cùng tham gia tài trợ và các thông tin liên quan khác).
Trường hợp đề nghị cấp hạn mức vốn lưu động thì phải tóm tắt kế hoạch sản xuất - kinh doanh kỳ kế hoạch (doanh thu, chi phí, lợi nhuận); xác định vòng quay vốn, nhu cầu vốn lưu động bình quân, khả năng tự đáp ứng bằng vốn chủ sở hữu và tổng nhu cầu vốn đề nghị cấp tín dụng tại hệ thống các tổ chức tín dụng (chi tiết nhu cầu vốn tại từng tổ chức tín dụng và nguồn vốn khác).
Trường hợp cấp tín dụng trung, dài hạn cho nhiều dự án nhỏ thì phải nêu rõ tổng số dự án thực hiện theo kế hoạch đã phê duyệt; tổng nhu cầu vốn tín dụng trung, dài hạn tại hệ thống các tổ chức tín dụng (chi tiết nhu cầu vốn của từng dự án và nhu cầu vốn tại từng tổ chức tín dụng).
Phải có đánh giá hiệu quả và tầm quan trọng của dự án; vai trò của khoản cấp tín dụng đối với chiến lược kinh doanh, phát triển khách hàng của tổ chức tín dụng; Báo cáo tình hình thu xếp hợp vốn đối với khoản cấp tín dụng.; đánh giá của tổ chức tín dụng về năng lực hoạt động của khách hàng, tính khả thi của dự án/phương án, các rủi ro phát sinh, phương án phòng ngừa - xử lý rủi ro và khả năng trả nợ của khách hàng…
Đồng thời, TCTD cũng phải báo cáo rõ tình hình quan hệ tín dụng hiện tại, lịch sử vay - trả nợ của khách hàng; tình hình quan hệ tín dụng tại các tổ chức tín dụng khác (nếu có).
Nhà băng phải chịu trách nhiệm thẩm định, đảm bảo khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích
Dự thảo của NHNN yêu cầu các TCTD nghiêm túc thực hiện đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; chỉ được sử dụng mức cấp tín dụng tối đa được phê duyệt cho từng dự án cụ thể đã đề nghị và được chấp thuận.
Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác và đầy đủ của các thông tin, tài liệu cung cấp cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để xem xét, quyết định đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Chịu trách nhiệm về việc thẩm định, cho vay, kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay và trả nợ của khách hàng, thu hồi nợ vay (gốc và lãi) và xử lý rủi ro (nếu có) theo quy định đối với khoản cấp tín dụng vượt giới hạn.
Bên cạnh đó, phải kiểm tra, giám sát chặt chẽ, đảm bảo việc khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích và định kỳ hàng tháng báo cáo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tình hình thực hiện khoản cấp tín dụng vượt giới hạn đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo Mẫu biểu số 02, 03 tại Phụ lục đính kèm Thông tư này.
Vụ Tín dụng (NHNN) là đầu mối tiếp nhận hồ sơ đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn; Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tham mưu, giúp Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét, quyết định đối với đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện các khoản cấp tín dụng vượt giới hạn đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt còn hiệu lực…
Thanh tra Ngân hàng Nhà nước có nhiệm vụ Thanh tra việc thực hiện cấp tín dụng vượt giới hạn đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; cung cấp kết quả thanh tra về việc cấp tín dụng vượt giới hạn cho Vụ Tín dụng để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền hàng năm.
Ngoài ra, Thanh tra NHNN cần phối hợp với Vụ Tín dụng có ý kiến đối với đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của Vụ Tín dụng, có ý kiến về việc ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có đáp ứng hay không đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 3 Thông tư này; nêu rõ những vấn đề được phát hiện qua thanh tra đối với khách hàng, khách hàng và người có liên quan đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn (nếu có).
Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng phải giám sát việc thực hiện cấp tín dụng vượt giới hạn đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt của tổ chức tín dụng; cung cấp kết quả giám sát về việc cấp tín dụng vượt giới hạn cho Vụ Tín dụng để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền hàng năm. Đồng thời, phối hợp với Vụ Tín dụng có ý kiến đối với đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn của tổ chức tín dụng.
Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng phải có ý kiến đối với đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của Vụ Tín dụng, có ý kiến về việc ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có đáp ứng hay không đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 3 Thông tư này.
Các cục, vụ trên cũng phải xử lý các khó khăn, vướng mắc liên quan đến các vấn đề thuộc phạm vi, chức năng quản lý của đơn vị mình trong quá trình thực hiện Thông tư này.