Thu nhập từ tiếp thị liên kết Affiliate: 5 vướng mắc lớn, người nộp thuế cần lưu ý

Trao đổi với VietnamFinance, bà Nguyễn Thị Thu Hồng, Phó Tổ trưởng Tổ quản lý hỗ trợ doanh nghiệp - Thuế cơ sở 1, Thuế tỉnh Hà Tĩnh nêu 5 vướng mắc lớn nhất đối với người nộp thuế có thu nhập từ mô hình tiếp thị liên kết Affiliate.

Thứ nhất, làm thế nào để xác định thu nhập Affiliate bản chất là tiền lương, tiền công hay thu nhập từ kinh doanh?

Trước hết, người nhận thu nhập cần kiểm tra thỏa thuận hoặc hợp đồng đã ký với tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử (TMĐT), đồng thời xác định bản chất hoạt động và căn cứ chi trả thu nhập. Cụ thể, theo Công văn số 7403 ngày 06/10/2026 của Cục Thuế, nếu nhận thu nhập theo hợp đồng lao động, khoản thu nhập đó được xác định là tiền lương, tiền công.

Trường hợp, nếu thực hiện hoạt động tiếp thị liên kết, quảng bá sản phẩm và nhận hoa hồng từ sàn hoặc nhãn hàng với tư cách hoạt động kinh doanh, không phải tiền lương, tiền công, thì khoản thu nhập đó được xác định là thu nhập từ kinh doanh.

Như vậy, người nộp thuế có thể kiểm tra chứng từ khấu trừ thuế và bảng kê thanh toán của sàn TMĐT để biết đang được xử lý khoản thu nhập theo hình thức nào.

Ví dụ, sàn khấu trừ thuế giá trị gia tăng (VAT) 5% và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 5%, tức đang xử lý khoản thu nhập theo cơ chế thuế đối với hoạt động kinh doanh. Còn nếu khấu trừ mức 10% thuế TNCN thì cần lưu ý, thuế TNCN từ hoạt động kinh doanh không có ngành nào áp dụng tỷ lệ 10%. Tỷ lệ 10% thường là khoản khấu trừ thuế TNCN đối với tiền lương, tiền công trong một số trường hợp theo quy định.

'Tuy nhiên, cần kiểm tra rõ căn cứ khấu trừ, hợp đồng và chứng từ của sàn TMĐT, không nên chỉ dựa vào tỷ lệ 10% để kết luận bản chất khoản thu nhập. Tỷ lệ khấu trừ thuế là dấu hiệu để đối chiếu, không thay thế việc xác định bản chất khoản thu nhập theo hợp đồng và quy định pháp luật hiện hành', vị chuyên gia thuế lưu ý.

Thứ hai, trường hợp thu nhập Affiliate được xác định là thu nhập từ kinh doanh, có phải đăng ký mã số thuế kinh doanh không?

Dẫn quy định tại Nghị định 68/2026, khi thu nhập Affiliate được xác định là thu nhập từ hoạt động kinh doanh, cá nhân phải thực hiện đăng ký thuế.

Lúc này, cần phân biệt hai hình thức riêng biệt. Trước hết, đăng ký thành lập hộ kinh doanh và thực hiện thủ tục đăng ký tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã theo quy định và cơ chế liên thông đăng ký thuế. Trường hợp thứ hai, đăng ký với tư cách cá nhân kinh doanh và sau đó thực hiện thủ tục đăng ký thuế theo quy định với cơ quan thuế.

Hiện nay, việc đăng ký thuế có thể được thực hiện theo phương thức điện tử tại eTax Mobile hoặc dịch vụ công ngành thuế hoặc bằng hồ sơ giấy trực tiếp tại cơ quan thuế.

Thứ ba, có thu nhập kinh doanh từ Affiliate, có bắt buộc phải dùng tài khoản ngân hàng riêng không?

Cũng theo quy định tại Nghị định 68/2026, cá nhân kinh doanh cần thực hiện thông báo tài khoản ngân hàng, ví điện tử có liên quan đến hoạt động kinh doanh với cơ quan thuế.

Tài khoản này có thể là tài khoản đứng tên cá nhân, không nhất thiết phải mở tài khoản hộ kinh doanh. Tuy nhiên, để thuận tiện cho việc theo dõi doanh thu, đối chiếu dòng tiền và chứng minh số liệu khi cần thiết, bạn sử dụng một tài khoản riêng phục vụ hoạt động kinh doanh, không dùng chung với tài khoản chi tiêu sinh hoạt cá nhân.

Thứ tư, khi chỉ có một nguồn thu nhập từ Affiliate, sàn TMĐT đã khấu trừ thuế mỗi lần chi trả, vậy cá nhân có phải nộp tờ khai đến cơ quan thuế nữa không?

Dẫn căn cứ tại Nghị định 117/2025, vị chuyên gi​a thuế cho biết, người nộp thuế không phải khai, nộp lại thuế VAT và thuế TNCN đối với khoản thu nhập Affiliate đã được sàn khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo quy định. Theo đó, cá nhân đã được nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế thì không phải khai, nộp lại các khoản thuế này đối với hoạt động trên nền tảng đã được khấu trừ, nộp thay.

Tuy nhiên, cần phân biệt việc không phải khai, nộp lại thuế với nghĩa vụ đăng ký thuế và thông báo doanh thu theo quy định hiện hành. Đặc biệt, nếu thuộc trường hợp phải tổng hợp doanh thu hoặc quyết toán thuế TNCN theo Nghị định 68/2026, vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tương ứng.

Cụ thể, sau khi tổng hợp doanh thu cả năm, nếu thuộc trường hợp không phải nộp thuế hoặc mức thuế phải nộp thấp hơn phần sàn đã khấu trừ và người nộp thuế muốn hoàn lại tiền thuế nộp thừa, phải thực hiện kê khai thông báo doanh thu/tờ khai tương ứng kèm thủ tục hoàn thuế.

Trường hợp, doanh thu trên 3 tỷ đồng năm, sẽ phải quyết toán TNCN theo phương pháp thu thập tính thuế (doanh thu - chi phí). Khi đó, sẽ xác định lại số thuế TNCN thừa hoặc còn phải nộp sau khi bù trừ tiền thuế sàn đã khấu trừ khai nộp thay.

Vì vậy, nếu chỉ có một nguồn thu nhập từ Affiliate và sàn đã thực hiện đầy đủ việc khấu trừ, kê khai, nộp thuế thay, hãy kiểm tra xem có thuộc trường hợp phải thực hiện thêm nghĩa vụ thông báo doanh thu hoặc quyết toán thuế hay không, thay vì mặc định rằng đã bị khấu trừ thuế thì không cần làm bất kỳ thủ tục nào khác.

Thứ năm, nếu đã là hộ kinh doanh và có thêm nguồn thu nhập kinh doanh Affiliate thì kê khai doanh thu như thế nào?

Trường hợp này, bà Nguyễn Thị Thu Hồng hướng dẫn, đối với hộ kinh doanh có hoạt động Affiliate cần lưu ý, doanh thu từ hoa hồng này cũng phải được ghi nhận vào doanh thu kinh doanh của hộ.

Trường hợp 1, khi sàn thương mại điện tử đã khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay. Hộ kinh doanh vẫn phải theo dõi, tổng hợp doanh thu Affiliate để xác định tổng doanh thu kinh doanh theo quy định. Tuy nhiên, không phải khai, nộp lại thuế VAT và thuế TNCN đối với phần doanh thu trên nền tảng đã được khấu trừ, kê khai và nộp thay theo quy định.

Trường hợp 2, nếu sàn không khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay. Hộ kinh doanh phải tự kê khai, nộp thuế đối với doanh thu Affiliate theo quy định áp dụng cho hoạt động kinh doanh trên nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán.

'Khi xác định tổng doanh thu năm của hộ kinh doanh, cần tính cả doanh thu bán hàng tại cửa ​hàng vật lý, doanh thu trên các sàn TMĐT và doanh thu hoa hồng Affiliate. Không được chỉ căn cứ vào số tiền thực nhận trong tài khoản ngân hàng hoặc loại trừ doanh thu Affiliate vì sàn đã khấu trừ thuế', bà Hồng nói điểm quan trọng.