Trung tâm tài chính quốc tế: Tránh 'vết xe khủng hoảng' Thái Lan năm 1997

Trung tâm tài chính quốc tế: Tránh 'vết xe khủng hoảng' Thái Lan năm 1997Thiên Ân-10/09/2026 08:00 (GMT+7)(VNF) - Theo chuyên gia, Việt Nam cần rút kinh nghiệm từ cuộc khủng hoảng năm 1997 của Thái Lan khi hướng tới mục tiêu xây dựng một trung tâm tài chính toàn cầu.Bài học từ "vết xe" Thái Lan năm 1997Quyết định xây dựngtrung tâm tài chính quốc tếThành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được xem là bước đi nhằm bắt kịp các trung tâm tài chính trong khu vực. Singapore có hệ thống ngân hàng phát triển. Hồng Kông có thị trường vốn sâu rộng. Dubai thu hút các nhà đầu tư toàn cầu.Phó Giáo sư Guanie Lim tại Viện Nghiên cứu Chính sách Sau đại học Quốc gia (GRIPS) ở Tokyo - Nhật Bản, đã phân tích thêm trường hợp của Thái Lan và Trung Quốc.Đầu những năm 1990, Thái Lan cũng từng có những bước đi tương tự. Dù là một cường quốc sản xuất, hoạt động trung gian tài chính của khu vực khi đó vẫn chủ yếu được thực hiện thông qua Singapore và Hồng Kông. Cơ chế Ngân hàng Quốc tế Bangkok (BIBF), được thành lập năm 1993, được thiết kế với mục tiêu rõ ràng là đưa hoạt động kinh doanh này về Thái Lan. Xét về lý thuyết, BIBF hoàn toàn có cơ sở, bởi hoạt động trung gian tài chính là một lĩnh vực có giá trị mà bất kỳ nền kinh tế nào cũng muốn nắm bắt.Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam được kỳ vọng giúp thu hút nguồn vốn quốc tế và nâng cao hiệu quả phân bổ vốn trong nền kinh tế. (Ảnh: Nikkei)Vấn đề nằm ở chỗ hệ thống tài chính thường phát triển theo những hướng mà nhà quản lý khó dự đoán. BIBF có hai mục tiêu chính là giúp các doanh nghiệp Thái Lan tiếp cận nguồn vốn bằng USD với chi phí thấp từ nước ngoài, đồng thời đưa Bangkok trở thành trung tâm cho vay đối với các nền kinh tế khác ở Đông Dương.Tuy nhiên, dòng vốn nước ngoài nhanh chóng vượt xa hoạt động cho vay trong khu vực, khi các ngân hàng và doanh nghiệp Thái Lan nhận thấy việc vay USD quá hấp dẫn trong điều kiện đồng baht dường như sẽ được duy trì tỷ giá ổn định trong thời gian dài.Điều xảy ra sau đó là tín dụng tăng trưởng quá nhanh, bong bóng bất động sản hình thành và bảng cân đối kế toán của nhiều doanh nghiệp trở nên mong manh. Như các nhà phân tích từng nghiên cứu cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 đều biết, tự do hóa tài chính, thanh khoản dồi dào và nhu cầu tín dụng lớn có thể kết hợp với nhau theo những cách rất khó lường.Mục tiêu lớn của VIFC là thu hút thêm thị phần trong lĩnh vực tài chính toàn cầu, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. TP.HCM sẽ đóng vai trò là trung tâm tài chính tổng hợp, trong khi Đà Nẵng được định hướng trở thành nơi tập trung các doanh nghiệp fintech và triển khai một số mô hình thử nghiệm.Điểm khác biệt giữa Việt Nam và Thái Lan nằm ở cấu trúc thể chế. Quá trình mở cửa kinh tế của Thái Lan diễn ra đồng thời với việc tự do hóa tài khoản vốn trên diện rộng. Ông Lim đánh giá, Việt Nam thận trọng hơn với vấn đề này khi vẫn duy trì các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với dòng vốn xuyên biên giới và áp dụng cơ chế tỷ giá có quản lý, thay vì duy trì một tỷ giá gần như cố định như Thái Lan trước năm 1997. Điều này giúp Việt Nam có nhiều dư địa hơn để chủ động quyết định tốc độ và trình tự mở cửa, ông Lim nhận định.Điều quan trọng là một trung tâm tài chính không nhất thiết phải tạo ra rủi ro. Vay vốn nước ngoài cũng vậy, nếu nguồn vốn được sử dụng để tài trợ cho các khoản đầu tư sản xuất thay vì các hoạt động đầu cơ. Bài học từ Thái Lan và cuộc khủng hoảng tài chính châu Á không phải là không được vay vốn nước ngoài. Điều quan trọng là phải hiểu quá trình tự do hóa tài chính sẽ tạo ra những loại bảng cân đối kế toán nào và đi kèm với những rủi ro gì.Không chỉ thu hút mà cần phân bổ vốn hiệu quảMột mô hình đáng tham khảo hơn nằm ở phía Bắc. Trung Quốc đã từng bước quốc tế hóa Thượng Hải trong nhiều thập kỷ mà không mở cửa hoàn toàn tài khoản vốn. Vốn nước ngoài được chào đón, nhưng các kênh và tốc độ dòng vốn vẫn chịu sự giám sát chặt chẽ của nhà nước.Dù lựa chọn mô hình Thượng Hải hay không, các trung tâm tài chính phải đáp ứng được những nhu cầu thực tế của nền kinh tế. Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ để thu hút vốn mà còn là phân bổ vốn hiệu quả.Để làm được điều đó, theo ông Lim, Việt Nam cần một hệ thống trung gian tài chính tốt hơn. Điều này bao gồm khả năng định giá rủi ro chính xác hơn, phát triển các thị trường vốn sâu rộng hơn, nâng cao mức độ minh bạch thông tin và hoàn thiện các quy định liên quan đến tài sản thế chấp. Theo cách nhìn này, VIFC sẽ là một công cụ giúp cải thiện cách nguồn vốn được phân bổ.Việt Nam đã xác định được nhiều lĩnh vực cần cải cách. Khi các nhà quản lý tài sản quốc tế và ngân hàng thương mại tham gia sâu hơn, Việt Nam có thể hình thành thêm một nhóm thúc đẩy cải cách. Đó có thể là một phần trong chiến lược của Việt Nam: sử dụng hội nhập quốc tế để tạo thêm động lực cải cách trong nước, đồng thời xác định rõ phạm vi để kiểm soát các thử nghiệm. Quan trọng không kém là phải theo dõi những điểm nghẽn phát sinh, xử lý chúng và nhân rộng những mô hình hiệu quả ra toàn bộ nền kinh tế.Ông Lim dẫn chứng, các nhà quản lý Thái Lan đã gặp khó khăn khi nhận ra rằng cơ chế tỷ giá, các chính sách ưu đãi và hệ thống tín dụng trong nước có thể tác động lẫn nhau theo những cách mà họ không thể dự đoán hoặc kiểm soát đầy đủ. May mắn là Việt Nam hiện có nhiều công cụ kiểm soát và dư địa chính sách hơn so với Thái Lan trước cuộc khủng hoảng.Nói một cách thực tế, phép thử quan trọng nhất không nằm ở việc Việt Nam thu hút được bao nhiêu vốn đầu tư nước ngoài, có bao nhiêu ngân hàng tham gia hay bao nhiêu hoạt động kinh doanh được chuyển từ các trung tâm tài chính khác về Việt Nam. Điều quan trọng là Việt Nam có thể tạo ra nhiều sản lượng hơn từ nguồn vốn hiện có hay không. Nếu làm đúng, hội nhập tài chính sẽ góp phần nâng cao năng suất một cách bền vững, không chỉ xây dựng được một đường ống lớn hơn mà còn cải thiện được dòng chảy bên trong.TheoNikkei20 tỷ USD vốn cam kết và phép thử thực thi với VIFC HCMC20 tỷ USD vốn cam kết và phép thử thực thi với VIFC HCMCTài chính(VNF) - 20 tỷ USD vốn cam kết sau 6 tháng tạo kỳ vọng lớn, nhưng theo các chuyên gia, giá trị thật của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC HCMC) sẽ được quyết định bởi khả năng biến cam kết thành dòng vốn và giao dịch thực.