Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội bấm nút - Ảnh: Đức Thanh.
Quốc hội đồng ý luật hóa quy định kiểm tra, giám sát hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử, chuyển thẩm quyền quyết định trường hợp khác về kiểm tra thực tế hàng hóa từ thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ sang Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Với 471/474 đại biểu có mặt tán thành, sáng 23/8 Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn toàn tán thành nội dung Chính phủ trình Quốc hội thông qua.
Thừa ủy quyền Thủ tướng báo cáo tóm tắt nội dung tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ Tài chính đã rà soát, bổ sung vào dự thảo Luật nguyên tắc áp dụng khi có các nội dung khác nhau giữa Luật Hải quan và các luật khác.
Cơ quan soạn thảo cũng đã rà soát 13 nội dung giao Chính phủ, 7 nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết, đảm bảo phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Ưu tiên nguồn lực cho đầu tư hạ tầng hải quan số; bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp lại hồ sơ đã có qua Cơ chế một cửa quốc gia. Đồng thời, chỉnh lý kỹ, thống nhất thuật ngữ, bố cục lại dự thảo theo hướng ngắn gọn, không trùng lặp, không chồng chéo với Luật Bưu chính, Luật Thương mại điện tử, Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Thanh tra…
Về cơ chế một cửa quốc gia và người khai hải quan, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã chỉnh lý khái niệm về Cơ chế một cửa quốc gia theo hướng làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống thống nhất với thuật ngữ giao dịch điện tử và bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản giấy đối với dữ liệu đã chia sẻ. Dự thảo cũng tiếp thu, bổ sung nhiệm vụ của từng nhóm chủ thể mới như doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh, chủ sàn thương mại điện tử, người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa…cho phù hợp với Công ước Kyoto và thông lệ quốc tế.
 |
Phiên họp sáng 23/8 của Quốc hội - Ảnh: Đức Thanh. |
Về việc kiểm tra, giám sát hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, việc quy định kiểm tra, giám sát hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử ở cấp luật là cần thiết. Dự thảo Luật chỉ quy định nguyên tắc cơ bản, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết về ngưỡng giá trị, quy trình và lộ trình xác thực định danh điện tử, bổ sung trách nhiệm kết nối dữ liệu của chủ quản nền tảng thương mại điện tử nước ngoài không có trụ sở tại Việt Nam.
'Về kiểm định hải quan, do còn nhiều ý kiến khác nhau về căn cứ, tiêu chí, giá trị pháp lý và ranh giới giám định, kiểm tra chuyên ngành, Bộ Tài chính xin tiếp thu, bỏ khái niệm và quy định về kiểm định hải quan ra khỏi dự thảo Luật", Bộ trưởng báo cáo.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, về đại lý làm thủ tục hải quan, Bộ Tài chính đã chỉnh lý theo hướng: Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ quy định quản lý và hoạt động, không quy định về điều kiện kinh doanh do điều kiện kinh doanh đã được cắt giảm theo Luật Đầu tư, chuyển sang cơ chế hoạt động theo tiêu chuẩn nghề nghiệp.
Về địa điểm làm thủ tục hải quan, dự thảo đã quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong quy hoạch, thiết kế xây dựng cửa khẩu, bố trí địa điểm làm thủ tục hải quan và nơi lưu giữ hàng hóa xuất nhập khẩu; giao Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp với đặc thù của từng địa điểm cụ thể.
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã quy định chi tiết cơ chế xử lý khi hệ thống gặp sự cố, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, vùng sâu, vùng xa và bổ sung hồ sơ đối với phương tiện vận tải; hướng dẫn cụ thể việc phân định giữa sơ suất vô ý với cố tình vi phạm tại văn bản dưới luật.
Về kiểm tra thực tế hàng hóa, dự thảo Luật đã chuyển thẩm quyền quyết định trường hợp khác từ Thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ sang Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Về xử lý hàng hóa tồn đọng, dự thảo Luật đã giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết về trách nhiệm, cơ chế xử lý, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn báo cáo Quốc hội.
Bên cạnh các nội dung tiếp thu, chỉnh lý, Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng báo cáo Quốc hội các nội dung giải trình. Chẳng hạn, về thẩm quyền chủ trì của cơ quan hải quan tại Điều 88, Bộ trưởng đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành bởi phù hợp với chủ trương một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính và đúng chức năng nhiệm vụ của cơ quan hải quan.
Bộ trưởng cho biết, thực tế giai đoạn 2021-2025, cơ quan hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 81.988 vụ vi phạm, chuyển khởi tố 176 vụ; riêng 7 tháng đầu năm 2026 đã xử lý 13.413 vụ, chuyển khởi tố 7 vụ.
Như vậy, quy định hiện hành đã phát huy hiệu quả vai trò của cơ quan hải quan, Bộ trưởng nêu rõ.