Tỷ phú Bill Gates cảnh báo: AI sẽ gây cú sốc đối với các chính phủ

Tỷ phú Bill Gates cảnh báo: AI sẽ gây cú sốc đối với các chính phủAnh Tuệ-17/09/2026 10:30 (GMT+7)(VNF) - Theo Bill Gates, nhiều công việc sẽ biến mất vĩnh viễn, phạm vi tác động của AI ngày càng mở rộng, trong khi các chính phủ “đang ở rất xa phía sau” trong cuộc đua với AI.TIN LIÊN QUANLời cảnh báo từ Phố Wall về SpaceX khiến Elon Musk ‘lạnh gáy’21/08/2026 10:30Tỷ phú Bill Gates đang đưa ra cảnh báo ngày càng mạnh mẽ về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với việc làm, khi cho rằng các chính phủ trên thế giới vẫn chưa chuẩn bị đủ cho một cuộc chuyển đổi lao động có thể diễn ra nhanh hơn khả năng thích ứng của xã hội. Các chính phủ có thể vẫn còn rất xa mới sẵn sàng ứng phó với những thay đổi mà AI gây ra đối với việc làm và xã hội.Bill Gates cảnh báo rằng các chính phủ vẫn chưa sẵn sàng ứng phó với những xáo trộn đối với việc làmdo trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra. Ảnh: GettyCác chính phủ đang đi sau AI rất xa?Cảnh báo của Bill Gates đặc biệt đáng chú ý bởi ông không phải người đứng ngoài cuộc trong cuộc cách mạng công nghệ. Là đồng sáng lập Microsoft, Gates từng góp phần biến máy tính cá nhân thành một động lực kinh tế quan trọng. Trong những năm gần đây, ông cũng dành nhiều thời gian công khai nói về AI, y tế, giáo dục và phát triển toàn cầu.Bill Gates không phủ nhận tiềm năng kinh tế khổng lồ của AI. Quỹ của ông dự kiến chi ít nhất 1 tỷ USD trong hai năm để mở rộng khả năng tiếp cận AI trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và nông nghiệp. Tuy nhiên, Gates đặc biệt nhấn mạnh ba rủi ro gồm mất việc làm, các cuộc tấn công mạng và sự xuất hiện của những người bạn đồng hành AI có khả năng gây nghiện.Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Reuters, Bill Gates cho rằng AI có thể đang tiến nhanh hơn khả năng xây dựng các chính sách cần thiết để thị trường lao động và xã hội thích ứng.“Tôi không nghĩ bất kỳ chính phủ nào đang chuẩn bị đủ sâu cho vấn đề này như họ cần phải làm”, Bill Gates nói. Ông thậm chí nhấn mạnh rằng các chính phủ “đang ở rất xa phía sau” trong cuộc đua với AI.Điều đáng chú ý là Gates vẫn tin AI có thể tạo ra những bước nhảy vọt về năng suất. Vấn đề ông lo ngại nằm ở khoảng cách giữa tốc độ tự động hóa và khả năng thích nghi của người lao động.Nếu doanh nghiệp có thể tự động hóa các công việc trí óc nhanh hơn tốc độ người lao động được đào tạo lại, trong khi chính phủ chưa kịp cải tổ bảo hiểm thất nghiệp, hệ thống giáo dục hay các chương trình hỗ trợ xã hội, quá trình chuyển đổi có thể trở thành một vấn đề lớn.Nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), được Fox Business dẫn lại, ước tính khoảng 60% việc làm tại Mỹ có mức độ tiếp xúc cao với AI.Tuy nhiên, “tiếp xúc với AI” không đồng nghĩa với việc tất cả những công việc đó sẽ biến mất.Khoảng một nửa số vị trí có khả năng được hưởng lợi khi AI đóng vai trò bổ trợ cho người lao động, giúp họ hoàn thành công việc nhanh và hiệu quả hơn. Trong khi đó, nửa còn lại đối mặt với nguy cơ AI có thể trực tiếp thực hiện những nhiệm vụ quan trọng, từ đó làm giảm nhu cầu tuyển dụng, tiền lương hoặc thậm chí số lượng việc làm.Đây cũng là lý do các chuyên gia vẫn thận trọng khi nói về một làn sóng thất nghiệp hàng loạt do AI. AI có thể tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ, nhưng nếu năng suất tăng nhanh hơn khả năng của các thể chế trong việc giúp người lao động bị ảnh hưởng thích nghi, chính quá trình chuyển đổi sẽ trở thành thách thức.Cảnh báo của Bill Gates về việc làm ngày càng bi quanQuan điểm của Bill Gates về AI và việc làm cũng đã thay đổi rõ rệt kể từ khi ChatGPT tạo ra bước ngoặt cho AI tạo sinh.Tháng 7/2023, Gates chủ yếu nhìn nhận AI dưới góc độ năng suất. Khi đó, ông cho rằng tác động trước mắt của AI sẽ là giúp con người “làm việc hiệu quả hơn”.Gates thừa nhận người lao động sẽ cần được đào tạo lại, nhưng ông cho rằng quá trình chuyển đổi có thể giống sự xuất hiện của máy tính cá nhân hơn là một cú sốc có quy mô tương đương Cách mạng Công nghiệp.Đến cuối năm 2023, ông bắt đầu hình dung rõ hơn về một xã hội có ít việc làm hơn. Trong cuộc trò chuyện với Trevor Noah,Bill Gatescho rằng một xã hội nơi con người chỉ làm việc ba ngày mỗi tuần “có lẽ cũng ổn” nếu máy móc có thể đảm nhận những hoạt động sản xuất cơ bản.Khi đó, ông vẫn không nhìn nhận tự động hóa theo hướng tận thế. Thay vào đó, năng suất do máy móc tạo ra có thể được chuyển hóa thành thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn thay vì đơn thuần dẫn tới thất nghiệp.Nhưng đến năm 2025, ngôn ngữ của Gates trở nên thận trọng hơn.Trong cuộc phỏng vấn với CNN, ông cho rằng năm năm đầu tiên của AI có thể mang lại “gần như toàn những điều tốt đẹp”. Tuy nhiên, sau khoảng một thập niên, tác động của AI đối với công việc, ý nghĩa cuộc sống và mục đích của con người có thể trở nên “rất sâu sắc”.Ông công khai đề cập khả năng tuần làm việc sẽ ngắn hơn và một bộ phận con người có thể không còn cần phải làm việc.Đến tháng 8/2026, cảnh báo này tiếp tục được đẩy lên một mức mới. Gates thẳng thắn viết rằng “nhiều công việc sẽ biến mất vĩnh viễn”, đồng thời lập luận AI khác với nhiều công nghệ trước đây bởi nó có khả năng thay thế trực tiếp một phần năng lực nhận thức của con người.Từ luật, y tế, lập trình, chăm sóc khách hàng cho đến những lĩnh vực liên quan đến lao động thể chất, phạm vi tác động của AI có thể ngày càng mở rộng.AI thay đổi cả bài toán đầu tưĐối với nhà đầu tư, cảnh báo của Gates khiến câu chuyện tăng trưởng AI trở nên phức tạp hơn.Trong ngắn hạn, những doanh nghiệp cung cấp chip, trung tâm dữ liệu, phần mềm và cơ sở hạ tầng phục vụ tự động hóa vẫn có thể hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI. Nhưng khi công nghệ được triển khai rộng hơn, những tác động cấp hai đối với nền kinh tế sẽ trở nên quan trọng.Nếu AI cho phép doanh nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ hơn với ít nhân công hơn, biên lợi nhuận có thể tăng mạnh. Tuy nhiên, tình trạng thay thế lao động trên diện rộng cũng có thể gây sức ép lên sức mua của người tiêu dùng, thúc đẩy các quy định chặt chẽ hơn và buộc chính phủ phải tăng chi cho đào tạo lại hoặc hỗ trợ thu nhập.Điều đó có thể làm thay đổi đáng kể bài toán kinh tế phía sau cơn sốt AI.Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là doanh nghiệp sẽ chi bao nhiêu tiền cho AI, mà còn là những khoản đầu tư đó có thể tạo ra mức tăng năng suất bền vững đến đâu mà không làm suy yếu nhu cầu ở những phần khác của nền kinh tế.Cảnh báo của Bill Gates không có nghĩa AI chắc chắn sẽ tạo ra thất nghiệp hàng loạt. Nhưng nó nhấn mạnh một vấn đề ngày càng khó bỏ qua: tốc độ tiến bộ của AI có thể nhanh hơn tốc độ mà người lao động, doanh nghiệp và chính phủ kịp thích nghi.Nếu khoảng cách đó ngày càng lớn, thách thức lớn nhất của cuộc cách mạng AI có thể không còn nằm ở việc máy móc có thể làm được gì, mà là xã hội sẽ làm thế nào để phân bổ những lợi ích và xử lý những xáo trộn mà công nghệ này tạo ra.Photoshop: Đế chế tỷ USD 40 năm tuổi trước mối đe dọa từ AIPhotoshop: Đế chế tỷ USD 40 năm tuổi trước mối đe dọa từ AICông nghệ(VNF) - Adobe đang đứng trước một bước ngoặt đặc biệt trong lịch sử hơn 40 năm. Với doanh thu vẫn tăng hai chữ số, liệu Adobe có thể biến AI từ mối đe dọa thành động cơ tăng trưởng mới?