Các mối đe dọa đang phủ bóng lên kinh tế Mỹ

Các mối đe dọa đang phủ bóng lên kinh tế MỹBích Hợp-26/09/2026 08:15 (GMT+7)(VNF) - Nền kinh tế Mỹ vẫn cho thấy sức chống chịu đáng kể sau hai năm nhiều biến động. Tuy nhiên, những rủi ro mới đang xuất hiện trong bối cảnh các điểm yếu cũ chưa được giải quyết triệt để, đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với tăng trưởng và sức mạnh của nền kinh tế lớn nhất thế giới.TIN LIÊN QUANĐiểm danh dàn CEO công nghệ Mỹ dự tiệc chiêu đãi Chủ tịch Tập Cận Bình25/09/2026 11:27Theo ông Ed Yardeni, Chủ tịch kiêm chiến lược gia đầu tư trưởng tại công ty nghiên cứu thị trường Yardeni Research, giá dầu tăng cao, lạm phát dai dẳng và nguy cơ thị trường chứng khoán điều chỉnh mạnh đang trở thành những mối lo ngại lớn đối với các nhà đầu tư. Những sức ép này diễn ra trong bối cảnh gánh nặng nợ công của Mỹ ngày càng lớn, có thể làm gia tăng rủi ro đối với sức khỏe tài chính và triển vọng tăng trưởng.Lạm phát gia tăng do cú sốc năng lượngGiá dầu đã tăng mạnh trong những tuần gần đây. Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng và hoạt động vận chuyển dầu tại khu vực làm gia tăng lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung, đặc biệt tại những tuyến vận tải chiến lược như Eo biển Hormuz và Biển Đỏ.Dầu thô Brent, loại dầu tham chiếu trên thị trường quốc tế, chạm mức 108,45 USD/thùng trong ngày 14/9, khi giao tranh tại Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên dòng chảy dầu mỏ toàn cầu.Đà tăng của giá năng lượng đang làm phức tạp thêm bài toán lạm phát tại Mỹ. Theo số liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 0,4% so với tháng trước và tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước.Đáng chú ý, chỉ số năng lượng tăng 2,1% trong tháng, trong đó giá xăng tăng 3,9% và đóng góp hơn 1/3 mức tăng CPI chung. Tính trong 12 tháng, giá năng lượng đã tăng 16,3%, cho thấy sức ép từ chi phí nhiên liệu đã trở thành một yếu tố đáng kể trong lạm phát.Đà tăng của giá năng lượng đang làm phức tạp thêm bài toán lạm phát tại Mỹ. (Ảnh: EPA Images)Chỉ số CPI lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng, cũng tăng 0,3% trong tháng 8 và tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước. Giá nhà ở vẫn tăng 3% trong 12 tháng, trong khi một số nhóm dịch vụ như vé máy bay và dịch vụ chăm sóc cá nhân tiếp tục ghi nhận mức tăng đáng kể.Rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng cú sốc năng lượng kéo dài và lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Giá dầu cao làm tăng chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất, buộc doanh nghiệp phải lựa chọn giữa việc hấp thụ chi phí để bảo vệ nhu cầu hoặc chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao đủ lâu, tác động có thể chuyển từ một cú sốc giá dầu sang áp lực lạm phát trên diện rộng.Sức ép từ năng lượng cũng đang phản ánh trên thị trường trái phiếu Mỹ. Ngày 14/9, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có thời điểm vượt 5%, lần đầu tiên kể từ tháng 10/2023. Reuters cho biết giá dầu tăng và những lo ngại mới về lạm phát là một trong những yếu tố đẩy lợi suất lên cao, bên cạnh nhu cầu vay vốn lớn của chính phủ và doanh nghiệp.Sức mua hộ gia đình đứng trước phép thử mớiLạm phát gia tăng đang diễn ra trong bối cảnh người tiêu dùng Mỹ vốn đã có sự phân hóa rõ rệt về khả năng chống chịu. Trong hai năm qua, các hộ gia đình có thu nhập cao, được hỗ trợ bởi thị trường chứng khoán tăng điểm và giá trị tài sản gia tăng, vẫn duy trì mức chi tiêu tương đối mạnh. Ngược lại, các hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình phải đối mặt với áp lực lớn hơn từ giá nhà ở, thực phẩm, nhiên liệu và các dịch vụ thiết yếu.Báo cáo về sức khỏe kinh tế của các hộ gia đình Mỹ năm 2025 do Fed công bố cho thấy sự khác biệt này khá rõ. Chỉ 45% người trưởng thành thuộc các hộ gia đình có thu nhập dưới 25.000 USD/năm cho biết họ đang ở trạng thái tài chính ổn định hoặc sống thoải mái, so với 91% ở nhóm có thu nhập từ 100.000 USD trở lên. Trong khi đó, 58% số người được khảo sát cho biết giá cả tăng cao trong năm qua khiến tình hình tài chính của họ xấu đi.Sự khác biệt này thường được mô tả là “nền kinh tế hình chữ K”, trong đó nhóm người giàu có đại diện cho phần nhánh đi lên, còn các hộ gia đình có thu nhập thấp hơn nằm ở nhánh đi xuống.Mặc dù thị trường lao động Mỹ vẫn duy trì sức mạnh nhất định, tốc độ tăng trưởng việc làm chậm lại và chi phí sinh hoạt cao đang khiến nhiều người tiêu dùng thận trọng hơn. Khi thu nhập thực tế chỉ vừa đủ để bù đắp mức tăng giá, khả năng mở rộng chi tiêu cho những mặt hàng không thiết yếu sẽ bị hạn chế.Theo ông Brandon Zureick, nhà kinh tế trưởng tại Johnson Investment Counsel, sự phân hóa trong nền kinh tế đang khiến phần trên của chữ K trở thành một trong những trụ cột quan trọng nhất của tăng trưởng tiêu dùng.“Theo quan điểm của chúng tôi, phần trên của chữ K chắc chắn đang là điểm tựa cho chi tiêu tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế nói chung. Trong khi đó, ở phần dưới của chữ K, thu nhập thực tế gần như chỉ vừa đủ để theo kịp chi phí sinh hoạt”, ông Zureick nói.Sự phân hóa này khiến khả năng chống chịu của nền kinh tế phụ thuộc ngày càng nhiều vào một bộ phận nhỏ người tiêu dùng có tài sản lớn, thay vì dựa trên sức mua đồng đều của toàn bộ hộ gia đình. Nếu giá trị tài sản của nhóm này suy giảm hoặc tâm lý tiêu dùng thay đổi, tác động có thể lan rộng hơn nhiều so với quy mô của một đợt điều chỉnh trên thị trường tài chính thông thường.Thị trường chứng khoán Mỹ trước rủi ro từ AIMặc dù thị trường chứng khoán không đồng nghĩa với toàn bộ nền kinh tế, đà tăng của giá cổ phiếu trong những năm qua đã giúp làm gia tăng tài sản hộ gia đình và nâng giá trị các khoản tiết kiệm hưu trí tại Mỹ.Phần lớn đà tăng của thị trường chứng khoán được thúc đẩy bởi kỳ vọng cao đối với các công ty trí tuệ nhân tạo (AI). Các doanh nghiệp công nghệ lớn đang chi những khoản tiền khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn và hạ tầng AI, trong khi nhà đầu tư đặt cược vào khả năng công nghệ này tạo ra một chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận mới.Quy mô đầu tư vào AI hiện đã đủ lớn để tác động đến nền kinh tế Mỹ. Theo Fed, đầu tư kinh doanh cố định của Mỹ tăng với tốc độ hàng năm 11% trong quý I/2026, chủ yếu nhờ đầu tư vào hạ tầng phục vụ AI. Điều này cho thấy kỳ vọng về AI không chỉ được phản ánh trong giá cổ phiếu mà còn đang thúc đẩy hoạt động đầu tư thực tế.Tuy nhiên, các nhà đầu tư ngày càng đặt câu hỏi liệu lợi nhuận mà AI tạo ra có mang lại hiệu quả tương xứng với những khoản đầu tư khổng lồ hay không. Các quan chức Fed đã cảnh báo rằng nếu kỳ vọng về AI gây thất vọng, thị trường có thể chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh về định giá cổ phiếu, qua đó tác động tiêu cực đến chi tiêu tiêu dùng. Fed cũng lưu ý việc mở rộng hạ tầng AI ngày càng dựa nhiều hơn vào vốn vay, làm gia tăng rủi ro nếu triển vọng lợi nhuận không đáp ứng kỳ vọng.Một sự sụt giảm trong nhóm cổ phiếu AI có thể gây tác động lớn hơn bình thường bởi thị trường chứng khoán Mỹ hiện phụ thuộc đáng kể vào một số ít doanh nghiệp công nghệ vốn hóa lớn. Khi giá cổ phiếu giảm, giá trị tài sản của nhà đầu tư và hộ gia đình cũng suy giảm, đồng thời các doanh nghiệp có thể thận trọng hơn với đầu tư và tuyển dụng.Theo ông Brandon Zureick, nhà kinh tế trưởng tại Johnson Investment Counsel, nếu định giá các công ty AI sụt giảm và kéo theo thị trường chứng khoán nói chung đi xuống, “chi tiêu tiêu dùng chắc chắn có thể chậm lại”.Mối lo về nguy cơ thị trường chứng khoán điều chỉnh vì thế không chỉ dừng lại ở giá cổ phiếu. Khi AI ngày càng trở thành động lực quan trọng của thị trường và đầu tư doanh nghiệp, bất kỳ sự đảo chiều nào trong kỳ vọng về công nghệ này cũng có thể kéo theo sự suy giảm định giá tài sản, thu hẹp đầu tư và làm suy yếu niềm tin của người tiêu dùng. Nếu những tác động này xảy ra đồng thời, sức ép từ thị trường tài chính có thể lan sang nền kinh tế thực, trở thành một lực cản đáng kể đối với tăng trưởng Mỹ.5 điểm đáng chú ý từ cuộc gặp giữa TT Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình5 điểm đáng chú ý từ cuộc gặp giữa TT Trump và Chủ tịch Tập Cận BìnhTài chính quốc tế(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chào đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng hôm 24/9, trong bối cảnh các cuộc đàm phán về thương mại, trí tuệ nhân tạo (AI) và sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng giữa hai nước trở thành tâm điểm của chuyến thăm cấp nhà nước được tổ chức trọng thể.