Chủ tịch Quốc hội: 'Đầu cơ, thổi giá, mua bán lòng vòng khiến thị trường đất đai méo mó'

Cho ý kiến tại thảo luận tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) sáng 22/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, lần sửa đổi này phải hướng tới xây dựng Luật Đất đai mang tính khung, quy định những nguyên tắc cốt lõi, đồng thời có cơ chế linh hoạt để thích ứng với thực tiễn, tránh phải sửa đổi liên tục.

Đề cập đến những nội dung trọng tâm cần sửa đổi, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trước hết phải điều chỉnh hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo đó, cần rà soát các quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện trước đây, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời nghiên cứu cơ chế sử dụng quy hoạch đô thị, nông thôn thay thế quy hoạch sử dụng đất tại những nơi đã có quy hoạch chi tiết phù hợp.

'Quy hoạch phải động, theo thị trường và thực tế, có cơ chế điều chỉnh linh hoạt khi thay đổi hành chính hoặc chiến lược phát triển, tránh ách tắc tiếp cận đất đai', Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây là 'nguyên nhân gốc rễ' của nhiều vướng mắc hiện nay.

Về cơ chế định giá đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoàn thiện các quy định theo hướng cân bằng giữa yếu tố thị trường với yêu cầu ổn định, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần giữ nguyên tắc giá đất phù hợp với thị trường nhưng không tuyệt đối hóa nguyên tắc thị trường thuần túy, bởi điều này có thể dẫn đến bảng giá đất tăng đột biến, làm tăng chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất và khiến nhiều dự án đình trệ.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần nghiên cứu quy định rõ hệ số điều chỉnh giá đất, vùng giá trị, thửa đất chuẩn; hoàn thiện phương pháp định giá và cơ chế điều chỉnh bảng giá đất khi thị trường có biến động lớn. Đặc biệt, phải tăng cường kiểm tra độc lập, công khai phương pháp định giá và dữ liệu đầu vào, xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia thống nhất, liên thông, cập nhật thường xuyên.

Liên quan đến giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng linh hoạt, giảm thủ tục hành chính cho người sử dụng đất.

Trong đó, nghiên cứu cho phép nhà đầu tư linh hoạt lựa chọn hình thức trả tiền thuê đất một lần hoặc hằng năm, kể cả đối với một số dự án đã triển khai; rà soát, thu hẹp những trường hợp bắt buộc đấu giá, đấu thầu khi không phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, cần quy định rõ hơn tiêu chí đánh giá năng lực nhà đầu tư, bảo đảm đồng bộ với Luật Đầu tư, tránh chồng chéo thủ tục.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch và kiểm soát đầu cơ đất đai; cần thể chế hóa rõ hơn cơ chế Nhà nước điều tiết phần giá trị đất đai tăng thêm do quy hoạch, đầu tư hạ tầng và các hoạt động đầu tư của Nhà nước mang lại.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý tình trạng đầu cơ, thổi giá đất, thực hiện các giao dịch mua bán lòng vòng, khiến thị trường đất đai bị méo mó trong thời gian qua. Có những trường hợp tổ chức, cá nhân không có năng lực tài chính thực chất nhưng thành lập doanh nghiệp, thực hiện các giao dịch bất động sản nhằm hưởng chênh lệch giá. Vì vậy, cần tăng cường công cụ quản lý, điều tiết thị trường và trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc kiểm soát đầu cơ đất đai phải được thực hiện mạnh mẽ, trong đó chính quyền địa phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi Trung ương không thể làm thay những nhiệm vụ thuộc trách nhiệm quản lý của địa phương.

Đề cập đến yêu cầu nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Luật Đất đai phải có tính ổn định lâu dài, tránh tình trạng vừa ban hành đã phải tiếp tục sửa đổi.

'Luật phải ổn định, theo tôi ít nhất cũng 10 năm, 15 năm', Chủ tịch Quốc hội nói.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nếu Nhà nước không quản lý được đất đai thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý, điều hành đất nước và từng địa phương. Do vậy cần kết hợp đánh giá tác động định kỳ, độc lập và lấy ý kiến rộng rãi trước khi đề xuất sửa đổi chính sách.