Ngân hàng trả thêm hàng chục nghìn tỷ đồng vì đua lãi suất

Ngân hàng trả thêm hàng chục nghìn tỷ đồng vì đua lãi suấtMặc Viễn-16/09/2026 12:00 (GMT+7)(VNF) - Khoản lãi ngân hàng phải trả tăng nhanh hơn nhiều so với quy mô tiền gửi, khi hơn 80% phần tăng thêm trong quý II gắn với giá vốn cao hơn và thay đổi cơ cấu huy động.Chi phí huy động tăng nhanh hơn quy mô tiền gửiTrong quý II, tiền gửi khách hàng bình quân tăng khoảng 2,7%, từ 12,84 triệu tỷ đồng lên 13,19 triệu tỷ đồng. Cùng thời gian, khoảnlãi phải trảcho người gửi tăng từ 159.992 tỷ đồng lên 188.200 tỷ đồng, tương ứng tăng thêm 28.208 tỷ đồng, hay 17,6%.Khoản lãi phải trả tăng nhanh gấp nhiều lần tốc độ mở rộng tiền gửi khi chi phí tiền gửi bình quân tính theo năm tăng từ 4,98% lên 5,71%, tương đương thêm khoảng 72 điểm cơ bản chỉ sau một quý. Mỗi đồng vốn huy động trở nên đắt hơn trong giai đoạn các ngân hàng đẩy mạnh tìm kiếm nguồn tiền cho tăng trưởng tín dụng.Trong 28.208 tỷ đồng tăng thêm, khoảng 23.235 tỷ đồng, tương đương 82,4%, gắn với giá vốn cao hơn và sự thay đổi trong cơ cấu huy động. Quy mô tiền gửi tăng đóng góp khoảng 4.342 tỷ đồng, tương đương 15,4%, còn khoảng 631 tỷ đồng đến từ tác động đồng thời của giá và lượng.Hình 1. Lãi tiền gửi đóng góp lớn nhất vào mức tăng chi phí lãi quý IIGiấy tờ có giá cũng trở thành một nguồn vốn đắt hơn trong quý II. Quy mô nguồn vốn này tăng 6,2%, nhưng khoản lãi phải trả tăng 21,4%, từ 26.585 tỷ đồng lên 32.265 tỷ đồng, trong khi mức chi phí trung vị tăng từ 6,12% lên 6,62%.Tính chung 28 ngân hàng, tổng chi phí lãi tăng từ 204.622 tỷ đồng trong quý I lên 242.007 tỷ đồng trong quý II, tương ứng tăng thêm 37.385 tỷ đồng sau ba tháng. Tiền gửi chiếm phần lớn mức tăng, trong khi chi phí huy động qua giấy tờ có giá cũng đi lên nhanh hơn đáng kể so với quy mô nguồn vốn.Tín dụng đi trước huy động, chi phí vốn tăng trên diện rộngNhu cầu vốn tăng lên trong bối cảnh tín dụng mở rộng nhanh hơn huy động. Đến ngày 26/6, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 7,41% so với cuối năm trước, trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 5,02%, tạo khoảng cách 2,39 điểm phần trăm.Khoảng cách này kéo nhu cầu bổ sung nguồn tiền tăng theo tốc độ mở rộng cho vay. Các ngân hàng đồng thời đẩy mạnh tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá và sử dụng thêm các nguồn vốn thị trường để đáp ứng nhu cầu vốn.Mặt bằng lãi suất huy động đã đi lên từ những tháng đầu năm. Đầu tháng 5, lãi suất tiền gửi bình quân ở mức khoảng 6%/năm, cao hơn 0,77 điểm phần trăm so với đầu năm, trong khi lãi suất cho vay phát sinh mới tăng khoảng 0,3 điểm phần trăm lên 8,38%.Đến quý II, chi phí vốn (COF) tăng tại cả 28 ngân hàng, với mức trung vị từ 5,13% trong quý I lên 5,8%. Xét mức thay đổi tại từng ngân hàng, mức tăng trung vị vào khoảng 64 điểm cơ bản và 22/28 ngân hàng tăng ít nhất 50 điểm cơ bản so với quý trước.Hình 2. Chi phí vốn tăng tại cả 28 ngân hàng trong quý IIMức tăng diễn ra trên diện rộng nhưng khoảng cách giữa các ngân hàng khá lớn. COF quý II dao động từ 2,99% tại Vietcombank đến 7,93% tại PVcomBank, chênh gần 5 điểm phần trăm giữa hai đầu.Hình 3. Khoảng cách chi phí vốn giữa các ngân hàng lên gần 5 điểm phần trămCơ cấu tiền gửi góp phần tạo nên sự khác biệt này. Nhóm 5 ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao nhất đạt CASA bình quân 28,9% và COF khoảng 4,2%, trong khi nhóm 5 ngân hàng có CASA thấp nhất ghi nhận các mức tương ứng là 5,2% và 6,1%.Khoảng cách COF giữa hai nhóm lên gần 1,9 điểm phần trăm, cho thấy lợi thế rõ rệt của nguồn tiền gửi có chi phí thấp trong giai đoạn mặt bằng huy động đi lên. Mức chi phí vốn tại từng ngân hàng còn thay đổi theo tốc độ tăng tín dụng, kỳ hạn huy động, thời điểm đáo hạn và tỷ trọng các nguồn vốn khác.Hình 4. CASA cao thường đi kèm chi phí vốn thấp hơnThanh khoản cải thiện, chi phí huy động cao còn kéo dàiĐến cuối tháng 8, cán cân huy động – tín dụng đã cân bằng hơn so với cuối quý II. Huy động bằng đồng Việt Nam tăng 8,77% từ đầu năm, nhỉnh hơn mức tăng 8,38% của dư nợ tín dụng bằng đồng Việt Nam, đồng thời thanh khoản ngắn hạn của hệ thống cũng cải thiện.Áp lực tìm thêm nguồn vốn mới theo đó dịu bớt, trong khi các khoản tiền gửi có kỳ hạn huy động ở mặt bằng lãi suất cao trước đó vẫn tiếp tục phát sinh chi phí cho đến ngày đáo hạn hoặc tái tục. Giấy tờ có giá thường có kỳ hạn dài hơn nên phần chi phí hình thành trong giai đoạn lãi suất cao còn được ghi nhận trong các kỳ tiếp theo.Thanh khoản vì thế có thể cải thiện trước khi chi phí vốn bình quân hạ xuống tương ứng. Đến cuối tháng 8, nhu cầu vốn mới đã bớt căng, còn chi phí của lượng vốn được huy động ở mặt bằng cao trong những tháng trước vẫn tiếp tục được phản ánh vào hoạt động của các ngân hàng.Hệ quả cuộc đua lãi suất hiện rõ: Con số cho thấy ngân hàng đang căng sức 'chịu đòn'Hệ quả cuộc đua lãi suất hiện rõ: Con số cho thấy ngân hàng đang căng sức 'chịu đòn'Ngân hàng(VNF) - Hệ quả cuộc đua tăng lãi suất hiện rõ lên chỉ số tài chính ngành ngân hàng. Chi phí trả lãi tiền gửi trong 6 tháng tăng mạnh, nhiều ngân hàng tăng 40-70%, có nhà băng còn tăng trên 90%.