Ngày 22/10, tại Hà Nội, Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 lần thứ 7 diễn ra dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, với Tập đoàn IEC phối hợp tổ chức. Sự kiện tập trung thảo luận định hướng phát triển ngành ngân hàng trong kỷ nguyên AI, với trọng tâm là niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số.
AI phải tạo ra giá trị thực chất, củng cố niềm tin khách hàng
Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, hệ thống ngân hàng hiện xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Quy mô này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hiệu quả vận hành, bảo vệ tài sản khách hàng và bảo đảm an toàn hệ thống.
Nếu giai đoạn trước, chuyển đổi số chủ yếu tập trung vào số hóa quy trình và đưa dịch vụ lên môi trường số, thì giai đoạn tiếp theo phải hướng tới khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phát triển các mô hình hoạt động thông minh.
'Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ngân hàng nào ứng dụng nhiều công nghệ hơn, mà ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, biến công nghệ thành năng suất, hiệu quả hoạt động và củng cố niềm tin của khách hàng', ông Dũng nhấn mạnh.
Theo Phó Thống đốc, điều quan trọng không phải là ngân hàng đã ứng dụng AI hay chưa, mà là công nghệ này giải quyết vấn đề gì và tạo ra giá trị như thế nào. AI chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, ngân hàng vận hành hiệu quả hơn và các rủi ro được nhận diện sớm hơn.
Vì vậy, ứng dụng AI phải gắn với chiến lược phát triển tổng thể của tổ chức, từ dữ liệu, quy trình nghiệp vụ đến nguồn nhân lực và mô hình quản trị. Đây không chỉ là công việc của bộ phận công nghệ, mà còn là vấn đề chiến lược, mô hình kinh doanh và trách nhiệm quản trị của mỗi ngân hàng.
 |
Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng cùng khách mời tham quan các gian hàng triển lãm tại Smart Banking 2026 |
Phó Thống đốc cho biết, cùng với chiến lược phát triển AI quốc gia, NHNN đã ban hành thông tư quy định về an toàn, quản trị rủi ro trong ứng dụng AI trong ngành ngân hàng, đồng thời đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu kỹ và triển khai nghiêm túc.
Bên cạnh hiệu quả công nghệ, ông Dũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ niềm tin khách hàng. Ngân hàng vốn là ngành kinh doanh dựa trên niềm tin, nhưng trong môi trường số, niềm tin không chỉ đến từ uy tín của tổ chức mà còn được xây dựng thông qua khả năng bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi của khách hàng trong từng giao dịch.
Thông tin NHNN cho biết, thời gian qua, ngành ngân hàng đã tăng cường định danh, xác thực, làm sạch dữ liệu và cảnh báo sớm các giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Từ ngày 1/7/2024, các yêu cầu xác thực đối với khách hàng cá nhân được triển khai; từ ngày 1/7/2025, việc xác thực được triển khai đối với khách hàng tổ chức.
NHNN cũng đã ban hành các quy định tăng cường an toàn đối với ứng dụng ngân hàng, trong đó có yêu cầu nhận diện thiết bị bị can thiệp, phá vỡ cơ chế bảo mật và phát hiện nguy cơ dịch ngược ứng dụng. Các tổ chức tín dụng được yêu cầu cung cấp tính năng để khách hàng chủ động thiết lập biện pháp bảo vệ tài khoản, bao gồm cơ chế thiết lập thời gian chờ đối với giao dịch chuyển tiền lần đầu, có thể lên tới 24 giờ trước khi người nhận được tiền.
Tuy nhiên, các phương thức, thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi, đòi hỏi ngân hàng phải thường xuyên cập nhật giải pháp bảo vệ. Tại một số ngân hàng, trên 95% giao dịch đã được thực hiện qua các kênh số, khiến yêu cầu bảo đảm an toàn giao dịch và dữ liệu càng trở nên cấp thiết.
'Với quy mô và giá trị giao dịch rất lớn, niềm tin của khách hàng chính là tài sản quan trọng nhất mà hệ thống ngân hàng phải tiếp tục gìn giữ và củng cố', ông Dũng nhấn mạnh.
Giám sát đồng thời an ninh mạng và giao dịch
Một trong những yêu cầu đáng chú ý được Phó Thống đốc đưa ra là các ngân hàng phải đồng thời giám sát an ninh mạng và hoạt động giao dịch, thay vì chỉ tập trung vào hệ thống công nghệ thông tin.
Theo ông Dũng, NHNN đã có văn bản yêu cầu các ngân hàng tổ chức giám sát hoạt động giao dịch bên cạnh giám sát an ninh mạng. Bởi các phương thức tấn công hiện nay không nhất thiết chỉ nhắm vào tài khoản khách hàng, mà tin tặc có thể tìm cách chiếm đoạt tiền của cả khách hàng lẫn ngân hàng.
'Do đó, tôi yêu cầu các ngân hàng phải giám sát đồng thời cả an ninh mạng và hoạt động giao dịch', ông Dũng nói và nhấn mạnh, trách nhiệm bảo đảm an toàn và xây dựng niềm tin khách hàng không chỉ thuộc về bộ phận công nghệ thông tin hay an ninh mạng, mà còn thuộc về các bộ phận nghiệp vụ, vận hành và quản lý giao dịch.
Theo ông Dũng, trong bối cảnh các mối đe dọa trên không gian mạng ngày càng phức tạp, ngành ngân hàng cần chuyển từ tư duy chỉ bảo vệ hệ thống sang xây dựng khả năng chống chịu. Một tổ chức có khả năng chống chịu không chỉ phải phòng vệ tốt mà còn cần phát hiện sớm, ứng phó nhanh, duy trì các dịch vụ thiết yếu và khôi phục hoạt động hiệu quả khi xảy ra sự cố. An ninh, an toàn vì thế phải trở thành một phần trong chiến lược và quản trị ngân hàng, thay vì chỉ là lớp bảo vệ được bổ sung sau cùng.
Ông Dũng đánh giá cao việc một số ngân hàng đã thành lập bộ phận chuyên trách về an ninh mạng, tách biệt với bộ phận công nghệ thông tin, đồng thời xây dựng các kênh giám sát độc lập để tăng cường khả năng phát hiện và xử lý rủi ro. Một số tổ chức còn đầu tư địa điểm làm việc dự phòng, bố trí nhân sự thường trực tại trung tâm dự phòng để sẵn sàng tiếp quản hoạt động khi hệ thống chính gặp sự cố.
 |
Toàn cảnh Smart Banking 2026 |
Phó Thống đốc đề nghị các tổ chức tín dụng quan tâm đúng mức đến ba yêu cầu: bảo đảm an ninh, bảo đảm an toàn và đặc biệt là bảo đảm hoạt động liên tục.
Về phía NHNN, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thanh toán số, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ mới; đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường bảo vệ dữ liệu và nâng cao khả năng chống chịu của toàn ngành.
Tại Smart Banking 2026, các cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ cũng trao đổi về ứng dụng AI, xây dựng mô hình ngân hàng AI-First, đổi mới thanh toán số, phòng chống gian lận và nâng cao năng lực an ninh mạng. Triển lãm công nghệ trong khuôn khổ sự kiện có sự tham gia của hơn 40 nhà cung cấp giải pháp trong và ngoài nước.
Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ngành ngân hàng sẽ được quyết định bởi khả năng kết hợp đồng bộ giữa công nghệ, dữ liệu, quản trị và con người. Công nghệ mạnh nhưng dữ liệu kém sẽ khó tạo ra giá trị; dữ liệu tốt nhưng quản trị yếu có thể làm gia tăng rủi ro; hệ thống hiện đại nhưng nhân lực không đủ năng lực cũng khiến đổi mới khó đi vào thực chất.
'AI có thể giúp ngân hàng thông minh hơn, dữ liệu có thể giúp ngân hàng thấu hiểu khách hàng hơn, nhưng niềm tin và khả năng chống chịu mới là những yếu tố quyết định ngân hàng có thể đi được bao xa trong kỷ nguyên số', Phó Thống đốc nhấn mạnh.