Sau làn sóng ‘thử’ AI, DN Việt đối mặt bài toán làm sao để tạo ra giá trị?

Sau làn sóng ‘thử’ AI, DN Việt đối mặt bài toán làm sao để tạo ra giá trị?Thiên Ân-30/08/2026 08:30 (GMT+7)(VNF) - Theo ông Ryohei Oda - Tổng Giám đốc Điều hành ABeam Consulting Việt Nam, lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên AI sẽ không thuộc về doanh nghiệp triển khai nhiều công nghệ nhất, mà thuộc về những tổ chức biết tái thiết cách con người, AI và hệ thống doanh nghiệp cùng tạo ra giá trị.AI không còn là câu chuyện riêng của bộ phận CNTTAI đang bước vào ngày càng nhiều hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam, từ chăm sóc khách hàng, phát triển phần mềm đến phân tích dữ liệu và tự động hóa. Theo nghiên cứu của AWS, 18% doanh nghiệp Việt Nam đã ứng dụng AI trong năm 2024, tăng 5 điểm phần trăm so với năm trước.Sự gia tăng nhanh chóng của AI đang tạo ra kỳ vọng lớn về năng suất và tối ưu chi phí. Tuy nhiên, một nghịch lý cũng bắt đầu xuất hiện: AI hiện diện ở nhiều vị trí hơn nhưng chưa chắc đã khiến toàn bộ doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn.Theo Microsoft Work Trend Index 2025, 91% lãnh đạo doanh nghiệp tại Việt Nam cho rằng đây là thời điểm cần nhìn lại chiến lược và mô hình vận hành để sẵn sàng cho kỷ nguyên AI. Điều này cho thấy AI đã vượt khỏi phạm vi của bộ phận công nghệ để trở thành vấn đề ở cấp độ quản trị doanh nghiệp.Thực tế, không ít doanh nghiệp đã triển khai thành công các ứng dụng AI tại từng phòng ban. Một công cụ có thể giúp nhân viên phân tích dữ liệu nhanh hơn, một chatbot có thể xử lý một phần yêu cầu của khách hàng hay một hệ thống AI có thể hỗ trợ viết và kiểm thử phần mềm.Nhưng nếu những ứng dụng này chỉ tồn tại như các sáng kiến riêng lẻ, tác động lên toàn bộ tổ chức sẽ vẫn hạn chế. AI có thể giúp một cá nhân làm việc hiệu quả hơn nhưng chưa đủ để thay đổi cách các phòng ban phối hợp với nhau, cách quy trình được thực hiện hay cách doanh nghiệp ra quyết định.Theo ông Oda, đây cũng là lý do Agentic Automation, mô hình tự động hóa với AI Agent, đang trở thành bước phát triển tiếp theo của AI. Thay vì chỉ hỗ trợ con người hoàn thành một tác vụ, AI Agent có khả năng chủ động thực hiện và phối hợp nhiều chuỗi công việc trong một quy trình.Trong sản xuất và chuỗi cung ứng, chẳng hạn, thay vì nhân sự phải liên tục theo dõi dữ liệu về sản lượng, tồn kho và đơn hàng để phát hiện vấn đề, AI Agent có thể chủ động giám sát dữ liệu, nhận diện nguy cơ gián đoạn và kích hoạt các bước xử lý theo quy trình đã được thiết lập.Khi đó, vai trò của con người cũng thay đổi. Nhân sự không còn dành phần lớn thời gian để theo dõi và xử lý những công việc lặp lại mà có thể tập trung vào các trường hợp ngoại lệ, đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định.Tương tự trong quản trị nhân sự, AI Agent có thể tiếp nhận và phân loại yêu cầu của nhân viên, gợi ý phản hồi hoặc chuyển những vấn đề cần phán đoán cho người phụ trách. Con người sẽ có thêm thời gian tập trung vào các vấn đề nhạy cảm, cần sự đồng cảm hoặc quyết định quản lý.“Agentic Automation không đơn thuần là việc AI có thể tự thực hiện nhiều tác vụ hơn. Đó là khả năng doanh nghiệp thiết kế để con người, AI, tự động hóa và các hệ thống doanh nghiệp cùng phối hợp trong một mô hình vận hành thống nhất nhằm tạo ra giá trị kinh doanh”, ông Oda nhận định.Từ ứng dụng AI sang vận hành cùng AIĐiểm khác biệt quan trọng của giai đoạn mới nằm ở chỗ AI không còn đứng bên ngoài quy trình để hỗ trợ con người. AI bắt đầu tham gia trực tiếp vào một phần quy trình, trong khi con người chuyển sang những công việc đòi hỏi phán đoán, xử lý ngoại lệ và chịu trách nhiệm cuối cùng.Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thiết kế lại cách con người, quy trình, nền tảng công nghệ và cơ chế quản trị cùng vận hành.Theo ông Oda, khả năng tạo giá trị từ AI vì vậy không phụ thuộc vào công nghệ đơn thuần. Doanh nghiệp phải kết nối AI với con người, dữ liệu và những hệ thống đang vận hành. Nếu quy trình chưa được chuẩn hóa hoặc dữ liệu còn phân tán, AI rất khó được mở rộng từ một thử nghiệm thành năng lực vận hành thực sự.Nói cách khác, điểm nghẽn của AI nhiều khi không nằm ở bản thân công nghệ mà nằm ở cách doanh nghiệp được tổ chức. Đây cũng là lý do trọng tâm của giai đoạn tiếp theo không còn là triển khai thêm bao nhiêu công cụ AI, mà là tái thiết mô hình vận hành ở cấp độ doanh nghiệp.Theo ông Oda, để AI tạo ra giá trị ở quy mô lớn, doanh nghiệp cần đồng thời xây dựng và tái thiết bốn nền tảng gồm con người, quy trình, nền tảng công nghệ và cơ chế quản trị.Trong đó, con người không đơn giản bị thay thế bởi AI mà phải thay đổi cách làm việc cùng AI. Quy trình cần được chuẩn hóa để AI có thể tham gia một cách nhất quán. Nền tảng công nghệ phải cho phép AI tiếp cận dữ liệu và phối hợp với các hệ thống nghiệp vụ. Trong khi đó, cơ chế quản trị phải xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm và phạm vi ra quyết định của AI cũng như con người.Ở góc độ hạ tầng số, ông Phạm Viết Hải - APJ Business Solution Manager, DigiSea, cho rằng khả năng kết nối với dữ liệu và hệ thống nghiệp vụ là điều kiện quan trọng để AI tạo ra giá trị thực tế.“AI chỉ có thể tạo ra giá trị ở quy mô doanh nghiệp khi có thể tiếp cận đúng dữ liệu, phối hợp với các hệ thống nghiệp vụ và trở thành một phần của quy trình vận hành, thay vì tồn tại như một công cụ độc lập”, ông Hải nói.Điều này cũng cho thấy cuộc đua AI của doanh nghiệp đang chuyển sang một giai đoạn khác. Nếu giai đoạn đầu tập trung vào việc thử nghiệm và tìm kiếm những ứng dụng có thể tạo hiệu quả nhanh, giai đoạn tiếp theo sẽ xoay quanh khả năng mở rộng AI thành năng lực vận hành xuyên suốt tổ chức.Doanh nghiệp có thể sở hữu cùng một công nghệ AI với đối thủ, nhưng hiệu quả tạo ra sẽ khác nhau nếu dữ liệu, quy trình, con người và hệ thống được tổ chức khác nhau.Theo ông Oda, đây mới là yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững trong kỷ nguyên AI. “Doanh nghiệp đã ứng dụng AI chưa?” sẽ không còn là câu hỏi đủ để đánh giá mức độ sẵn sàng của một tổ chức.Câu hỏi quan trọng hơn là doanh nghiệp đã thiết kế được một mô hình trong đó con người, AI và hệ thống doanh nghiệp có thể cùng vận hành và tạo ra giá trị hay chưa. Khi đó, AI không còn đơn thuần là một công cụ được doanh nghiệp đưa vào sử dụng, mà trở thành một thành phần trong chính mô hình vận hành của doanh nghiệp.Đào tạo nghề thời AI: Doanh nghiệp phải là 'người dẫn đường'Đào tạo nghề thời AI: Doanh nghiệp phải là 'người dẫn đường'Doanh nghiệp(VNF) - TS. Vũ Hoàng Linh, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng giáo dục nghề trong kỷ nguyên AI không chỉ giúp người lao động làm chủ công nghệ, mà còn là khoản đầu tư chiến lược cho nền kinh tế số. Việt Nam cần phát triển một hệ sinh thái đào tạo nghề thực chất, với sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất thông minh và nâng cao năng suất lao động.