Thị trường dầu mỏ đang bước vào trạng thái "bình thường mới"

Phía sau giá dầu là một vấn đề lớn hơn: chi phí, rủi ro và khả năng đưa dầu đến thị trường thế giới đang thay đổi như thế nào?

Trước hết, hãy nhìn vào eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng đặc biệt quan trọng của thế giới. 

Hormuz không hoàn toàn đóng cửa. Dầu vẫn được vận chuyển qua đây, một phần hàng hóa được chuyển hướng sang các tuyến khác. Nhưng lưu lượng – vận tải đã giảm mạnh.

Có thời điểm, dòng dầu qua Hormuz chỉ còn dưới 2 triệu thùng/ngày và sau đó dao động quanh mức 4-5 triệu thùng/ngày. Điều đó có nghĩa là tuyến đường này vẫn mở, nhưng không còn vận hành như một tuyến vận tải năng lượng bình thường.

Và đây chính là điểm quan trọng.

Khi tuyến đường thay đổi, chi phí của một thùng dầu cũng thay đổi.

Dầu phải đi qua những tuyến đường vòng hơn, thời gian vận chuyển kéo dài hơn, trong khi phí bảo hiểm và chi phí logistics tăng lên do rủi ro địa chính trị. Vì vậy, cú sốc hiện nay không chỉ là câu chuyện 'giá dầu tăng bao nhiêu', mà còn là 'để đưa dầu đến tay người mua phải tốn thêm bao nhiêu chi phí và rủi ro'.

Nhưng nếu nguồn cung bị gián đoạn lớn như vậy, tại sao giá dầu chưa tăng lên 120 hay 150 USD/thùng?

Thị trường vẫn đang có những 'van giảm áp'.

Các quốc gia vùng Vịnh tìm cách chuyển hướng xuất khẩu. Mỹ, Canada và Guyana tăng thêm sản lượng. Nga vẫn duy trì xuất khẩu. Trong khi đó, giá dầu cao cũng khiến nhu cầu giảm xuống, cùng với xu hướng điện hóa giao thông và sự suy yếu của một số nhu cầu dầu trong công nghiệp.

Những yếu tố này giúp thị trường hấp thụ cú sốc mà chưa xảy ra một đợt tăng giá dầu cực đoan.

Nhưng vấn đề là các 'van giảm áp' này không phải vô hạn.

Nguồn cung thay thế cần thời gian để tăng. Các tuyến vận tải khác có giới hạn. Còn tồn kho dầu chỉ có thể đóng vai trò bộ đệm trong một khoảng thời gian nhất định. Theo EIA, tồn kho dầu toàn cầu đã giảm mạnh trong quý 2/2026 và tiếp tục được dự báo giảm trong quý 3.

Vì vậy, nếu tình trạng tại Hormuz và nguồn cung khu vực không sớm trở lại bình thường, giá dầu có thể duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Và đó mới là rủi ro lớn hơn.

Nếu giá dầu duy trì quanh 90-100 USD/thùng, chi phí năng lượng có thể lan sang vận tải, sản xuất và toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi đó, áp lực lạm phát có thể kéo dài, khiến các ngân hàng trung ương khó nới lỏng chính sách tiền tệ như kỳ vọng.

'Bình thường mới' của thị trường dầu mỏ có thể không đơn giản là một mức giá dầu mới. Đó có thể là một thị trường mà nguồn cung khó dự báo hơn, chi phí vận chuyển cao hơn và rủi ro địa chính trị trở thành một phần thường trực của giá năng lượng.

Với Việt Nam, bài toán không chỉ là chờ giá dầu giảm, mà là chuẩn bị đủ bộ đệm để nền kinh tế có thể thích ứng nếu năng lượng tiếp tục đắt đỏ trong trung hạn. 

Đó cũng là vấn đề được Tạp chí Kinh tế Việt Nam đặt ra trong Số 38. Đặt mua bản in hoặc bản điện tử tại premium.vneconomy.vn

Link:https://premium.vneconomy.vn/an-pham-tap-chi-kinh-te-viet-nam.html