Bẫy thuế 100.000 bảng Anh đặt lao động trình độ cao trước lựa chọn khó

Kiếm thêm tiền nhưng thu nhập thực giảm

Chỉ vài ngày trước khi sinh con thứ hai, cô Charlotte James vẫn miệt mài làm việc, đồng thời bức xúc trước những quy định khiến một số người có thu nhập cao tại Anh chịu thiệt thòi hơn khi kiếm thêm tiền.

Cô James là trưởng bộ phận nhân sự tại một công ty mỹ phẩm chăm sóc da. Cô đã hoãn nghỉ thai sản đến sát ngày sinh để có thêm thời gian chăm sóc con sau khi chào đời. Quyết định này xuất phát từ mức thuế cao đối với phần thu nhập tăng thêm, kết hợp với chi phí giữ trẻ đắt đỏ.

'Chúng tôi cảm thấy hoàn toàn bị mắc kẹt trong hệ thống này', cô nói. Dù chồng cô có công việc được trả lương cao với tư cách bác sĩ thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), anh vẫn không thể nhận thêm ca làm việc dù rất muốn.

Vấn đề mà cô James đề cập là ngưỡng thu nhập 100.000 bảng Anh mỗi năm. Khi vượt qua mức này, nhiều người lao động phải đối mặt với hai khoản thiệt hại lớn về tài chính, khiến ngày càng nhiều người có trình độ và năng suất cao hạn chế đóng góp cho nền kinh tế.

Người có thu nhập hằng năm vượt ngưỡng này không chỉ phải chịu mức thuế suất biên lên tới 62%, thuộc nhóm cao nhất trong các nền kinh tế phát triển, mà còn có thể mất đột ngột quyền hưởng trợ cấp chăm sóc trẻ em, với giá trị lên tới hàng chục nghìn bảng Anh mỗi năm.

Kết hợp giữa thuế cao và chi phí giữ trẻ đắt đỏ có thể khiến người có thu nhập cao phải chịu mức thuế suất biên thực tế vượt 100% đối với phần thu nhập tăng thêm khi vượt ngưỡng 100.000 bảng Anh. Theo nghiên cứu chuyên sâu và khảo sát độc giả của FT, tình trạng này khiến nhiều người lựa chọn làm việc ít giờ hơn.

'Tôi phải kiếm được hơn 145.000 bảng Anh thì mới có lợi hơn so với khi nhận mức lương ngay dưới 100.000 bảng Anh', ông Jonathan Breeze, một trong hàng trăm người tham gia khảo sát, viết.

Các phản hồi khác cho thấy một số lao động lành nghề nhất tại Anh, hoạt động trong lĩnh vực y tế, luật và tài chính, đã phải áp dụng những biện pháp mạnh để tránh rơi vào tình thế bất lợi về tài chính. Họ giảm giờ làm, từ chối thăng chức, hy sinh một phần tiền lương để đổi lấy các phúc lợi phi tiền mặt hoặc tăng đóng góp từ thiện. Một số người thậm chí chuyển ra nước ngoài sinh sống.

'Với mức lương 125.000 bảng Anh tại trung tâm London, sau thuế tôi chỉ còn 80.000 bảng Anh. Tôi phải trả 23.000 bảng Anh cho mỗi đứa trẻ để gửi trẻ từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều, năm ngày mỗi tuần. Hơn một nửa tiền lương của tôi dành cho việc chăm sóc con. Gia đình tôi đã bỏ cuộc và chuyển ra nước ngoài, nơi chi phí giữ trẻ rẻ hơn nhiều và thuế thấp hơn', ông Michael, một nhà quản lý đầu tư, chia sẻ.

Theo phân tích của FT, gần 1 triệu người có thể rơi vào bẫy thuế 100.000 bảng Anh trong năm tài chính 2030 đến 2031.

Đầu tháng 10, số người bị ảnh hưởng bởi ngưỡng thu nhập đã tăng 85% trong bốn năm, lên 727.000 người, theo dữ liệu của HMRC được cung cấp theo yêu cầu tiếp cận thông tin.

Phân tích của FT cho thấy con số này có thể tăng lên 950.000 người nếu số người thuộc nhóm chịu thuế cao nhất tăng theo dự báo của Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách, cơ quan giám sát tài chính độc lập của Anh.

Những người chịu ảnh hưởng thuộc nhóm 10% có thu nhập cao nhất tại Anh, với mức lương toàn thời gian cao hơn đáng kể so với mức trung bình cả nước. Một số ý kiến cho rằng họ đủ khả năng đóng thuế nhiều hơn hoặc nhận ít trợ cấp hơn. Tuy nhiên, ngưỡng 100.000 bảng Anh chỉ là một trong nhiều mốc thu nhập khiến thuế suất biên tăng mạnh, làm giảm động lực làm việc.

Bẫy thuế làm suy giảm nguồn nhân lực của nền kinh tế Anh

Dù tác động làm méo mó thị trường lao động của các ngưỡng thu nhập tại Anh đã khá rõ ràng, chi phí thực sự đối với nền kinh tế vẫn chưa được xác định đầy đủ.

Năm 2025, Bộ Tài chính Anh thừa nhận trong phản hồi đối với yêu cầu cung cấp thông tin của tổ chức vận động TheyWorkForYou rằng cơ quan này không có ước tính về khoản thu thuế bị mất do các bậc cha mẹ cố giữ thu nhập dưới ngưỡng 100.000 bảng Anh.

Cơ quan Thuế và Hải quan Hoàng gia Anh (HMRC) tiết lộ rằng số người có thu nhập ròng điều chỉnh từ 98.000 đến 99.999 bảng Anh đã tăng từ 61.000 lên 95.000 trong 5 năm tính đến năm 2024, tương đương mức tăng 55%.

Tuy nhiên, tổn thất thực sự không chỉ nằm ở khoản thu ngân sách bị mất mà còn ở tác động đối với toàn bộ nền kinh tế và việc sử dụng nguồn nhân lực có trình độ, vốn cần nhiều năm đào tạo và tích lũy kinh nghiệm.

Theo khảo sát của FT và nghiên cứu của CenTax, ba lĩnh vực chịu ảnh hưởng đáng kể từ ngưỡng thu nhập 100.000 bảng Anh là tài chính, luật và y tế.

Những người làm trong ngành y thường có ít khả năng điều chỉnh thu nhập chịu thuế nếu không thực hiện những thay đổi lớn trong công việc.

Nhân viên NHS, đặc biệt là những người làm việc tại các khoa cấp cứu, khó có thể giảm thu nhập chịu thuế bằng cách chuyển đổi hình thức nhận lương như một số bác sĩ có hoạt động tư vấn tư nhân. Đối với họ, giảm giờ làm có thể là một trong số ít lựa chọn để tránh vượt ngưỡng thu nhập.

'Tôi sắp hoàn thành chương trình đào tạo chuyên khoa tâm thần và đang giảm giờ làm xuống 80% thời gian toàn thời gian để tránh vượt ngưỡng 100.000 bảng Anh và mất quyền được chăm sóc trẻ em miễn phí', ông Dominic, một bác sĩ nội trú chuyên khoa cao cấp tại vùng tây bắc nước Anh, cho biết.

Tiến sĩ Emma Runswick, phó chủ tịch Hiệp hội Y khoa Anh, nhận định ngưỡng thu nhập này tạo ra một tình huống vô lý, khiến nhiều bác sĩ mất động lực làm việc vào thời điểm NHS cần họ nhất.

'Điều đáng thất vọng là ngưỡng này thường bị vượt qua đúng vào giai đoạn các bác sĩ có con nhỏ chưa đến tuổi đi học và cần dịch vụ chăm sóc trẻ em', bà nói.

'Phần lớn công việc bổ sung nhằm giải quyết lượng bệnh nhân tồn đọng hoặc lấp chỗ trống trong lịch trực tại các khoa cấp cứu thường diễn ra vào buổi tối và cuối tuần, khi dịch vụ chăm sóc trẻ em vừa cần thiết vừa đắt đỏ hơn'.

Một độc giả khác của FT tên Emma đưa ra nhận xét rộng hơn về tác động của chính sách.

'Mức lương 100.000 bảng Anh tạo ra một cú sốc lớn. Chính sách này làm giảm động lực cải thiện cuộc sống, ảnh hưởng đến cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ em, giáo dục và thời gian vui chơi với bạn bè của trẻ, đồng thời gây bất lợi cho những phụ nữ buộc phải nghỉ việc', cô nói.