Dư địa tăng trưởng song hành rủi ro
Golf là bộ môn thể thao cao cấp ngày càng được ưa chuộng. Một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất đối với người chơi golf chính là khi đánh trúng 'Hole in One' - một gậy vào lỗ.
Cú đánh HIO được coi là đỉnh cao của sự may mắn và kỹ năng. Với xác suất cực thấp, mỗi khi có một cú HIO xuất hiện, đó không chỉ là niềm tự hào của cá nhân golfer, mà còn là tâm điểm truyền thông của cả giải đấu.
Tuy nhiên, làm thế nào để ban tổ chức/nhà tài trợ có thể đưa ra những giải thưởng HIO giá trị 'khủng' như xe hơi hạng sang, căn hộ hay hàng tỷ đồng tiền mặt mà không lo ngại về rủi ro tài chính? Câu trả lời chính là bảo hiểm HIO.
Bảo hiểm HIO là loại hình bảo hiểm đặc thù trong golf. Theo đó, đơn vị bảo hiểm sẽ thay mặt ban tổ chức/nhà tài trợ chi trả các giải thưởng có giá trị lớn khi có golfer thực hiện thành công cú đánh HIO.
Tại Việt Nam, mùa thu là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để chơi golf nhờ thời tiết mát mẻ, kéo theo kỳ vọng gia tăng lượng khách quốc tế, số vòng chơi và các giải đấu.
Theo số liệu được công bố, Golfasian - đơn vị điều hành du lịch golf quốc tế - đã đưa khoảng 5.400 lượt khách golf vào Việt Nam trong 12 tháng qua và Hàn Quốc, Nhật Bản được xác định là những thị trường golf trọng điểm. Ở trong nước, số golfer đang hoạt động ước tính khoảng 100.000-120.000 người.
Doanh thu phí bảo hiểm HIO phụ thuộc vào nhiều yếu tố gồm số vòng golf hoặc giải đấu đủ điều kiện được bảo hiểm, tỷ lệ ban tổ chức lựa chọn mua bảo hiểm, mức phí bình quân và giá trị giải thưởng được bảo hiểm. Dựa trên số lượng giải đấu, lượt chơi và mức phí được một số nhà bảo hiểm công bố, thị trường bảo hiểm HIO tại Việt Nam có thể đạt vài chục tỷ đồng phí mỗi năm.
Rà soát các sản phẩm được công bố công khai cho thấy, ngày càng nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam triển khai bảo hiểm HIO như PVI, ABIC, PJICO, BIC, MIC, DBV…
Chẳng hạn, PVI cung cấp cả bảo hiểm HIO tiền mặt và hiện vật. Bảo Việt có sản phẩm golf với quyền lợi liên quan đến HIO, nhưng phần HIO được công bố là chi phí ăn tại sân golf sau khi đạt HIO, tối đa 10 triệu đồng, khác với sản phẩm bảo hiểm trực tiếp cho giải thưởng HIO giá trị cao.
Lượng người chơi và số vòng golf gia tăng tạo ra dư địa cho bảo hiểm HIO, nhất là khi số lượng giải đấu có giá trị giải thưởng lớn ngày càng nhiều. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở cấu trúc sản phẩm: Phí tương đối nhỏ, tần suất tổn thất thấp, nhưng hạn mức trách nhiệm lớn và giá trị mỗi tổn thất có thể rất cao.
Cùng với sự phát triển của các nền tảng đặt sân và quản lý giải golf, việc đăng ký, xác nhận người chơi và quản lý thông tin giải đấu ngày càng được số hóa. Đây có thể trở thành một lớp kiểm soát quan trọng đối với nghiệp vụ HIO khi doanh nghiệp bảo hiểm cần xác minh người chơi, thời điểm, vòng đấu, kết quả…
Tuy vậy, số hóa cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính xác thực của dữ liệu. Với những giải thưởng có giá trị hàng tỷ đồng, chứng nhận HIO, danh sách người chơi, kết quả thi đấu và xác nhận của sân golf không còn là những thủ tục hành chính đơn thuần, mà trở thành một phần của hồ sơ tổn thất.
Do đó, để hạn chế các rủi ro pháp lý, theo đại diện một đơn vị phát triển ứng dụng đặt sân golf, thay vì chỉ quan tâm mức phí thấp hay giải thưởng cao, các bên tham gia cần nhìn vào toàn bộ chuỗi giá trị của hợp đồng HIO.
Cụ thể, về phía ban tổ chức/nhà tài trợ, cần xác định rõ ngay từ đầu giải thưởng HIO có được bảo hiểm hay không, nếu có thì doanh nghiệp bảo hiểm nào chịu trách nhiệm và phạm vi bảo hiểm bao gồm những điều kiện nào, hồ sơ chứng minh và quy trình giải quyết bồi thường ra sao…
Về phía golfer, khi tham gia giải đấu có phần thưởng HIO, cần yêu cầu ban tổ chức/nhà tài trợ cung cấp chứng nhận bảo hiểm HIO chính thức, bao gồm chữ ký số của nhà bảo hiểm, thông tin rõ ràng về phạm vi bảo hiểm và thời gian hiệu lực… để đảm bảo tính pháp lý và quyền lợi bồi thường.
Bên cạnh đó, thời gian xử lý hồ sơ cũng là yếu tố quan trọng khi lựa chọn bảo hiểm HIO. Nhiều đơn vị mất từ 2-3 tháng, thậm chí cả năm để hoàn thiện hồ sơ và chi trả bồi thường. Do đó, nên lựa chọn công ty bảo hiểm cam kết chi trả bồi thường trong thời gian ngắn, thông thường là 15 ngày làm việc đối với gói bảo hiểm hiện vật hoặc 7 ngày làm việc đối với gói bảo hiểm tiền mặt.
Từ cú swing đến bài toán định phí
Trên thực tế, chỉ mất vài giây để diễn ra một cú HIO, nhưng có thể kích hoạt nghĩa vụ chi trả hàng tỷ đồng tiền bảo hiểm. Đằng sau sản phẩm bảo hiểm có mức phí nhỏ từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng như HIO là bài toán định phí, tái bảo hiểm, kiểm soát rủi ro và một loạt điều kiện quyết định doanh nghiệp bảo hiểm có phải chi trả quyền lợi hay không.
Về bản chất, doanh nghiệp bảo hiểm phải ước tính xác suất xuất hiện HIO, giá trị giải thưởng, số vòng được bảo hiểm, đặc điểm sân golf, đối tượng người chơi và những yếu tố có thể làm thay đổi mức độ rủi ro.
Nếu tần suất HIO thấp hơn giả định, sản phẩm có thể tạo biên lợi nhuận tốt và ngược lại, nếu tần suất hoặc giá trị giải thưởng tăng nhanh hơn dự kiến, phí thu từ hàng nghìn vòng chơi có thể không đủ để chi cho một số ít sự kiện có mức chi trả rất lớn.
Vì vậy, số lượng hợp đồng bảo hiểm HIO tăng chưa chắc đồng nghĩa với lợi nhuận tăng. Bài toán nằm ở tương quan giữa phí thu được, tần suất tổn thất, mức bồi thường và phần rủi ro doanh nghiệp bảo hiểm giữ lại.
Chia sẻ với Báo Đầu tư Chứng khoán, đại diện Bảo hiểm DBV cho biết, tỷ lệ bồi thường HIO tại doanh nghiệp này từ năm 2023 đến nay ở mức 12%. Theo vị này, DBV cũng như nhiều công ty bảo hiểm khác trên thị trường thường chỉ nhận bảo hiểm HIO cho các giải đấu có số lượng người chơi dưới 200 người.
Điều đó cho thấy, quy mô người chơi của một giải đấu là một trong những biến số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ rủi ro mà doanh nghiệp bảo hiểm phải nhận. Đây cũng là lý do các điều khoản HIO được thiết kế rất chặt chẽ.
Chẳng hạn, Bảo hiểm Petrolimex (PJICO) yêu cầu cú HIO phải được thực hiện trong cuộc thi chính thức, không đánh thử và mỗi golfer chỉ được thực hiện một cú đánh tại hố được bảo hiểm.
Bảo hiểm Agribank (ABIC) cũng quy định, người chơi phải là đấu thủ chính thức, có tên trong danh sách và không phải golfer chuyên nghiệp; cú HIO phải được thực hiện từ điểm phát bóng tại hố Par 3; vị trí cờ và điều kiện sân cũng không được bố trí đặc biệt làm tăng khả năng ghi HIO...
Với doanh nghiệp bảo hiểm, đây là cách kiểm soát rủi ro thực tế để không chênh lệch đáng kể với giả định khi định phí. Khi HIO xảy ra, bài toán chuyển sang xác minh tổn thất. Hồ sơ có thể gồm giấy chứng nhận HIO, phiếu ghi điểm, danh sách người chơi, xác nhận của sân golf, quan sát viên và các bên liên quan.
Một vụ tranh chấp giữa PJICO và đơn vị tổ chức giải diễn ra vào cuối năm 2019 cho thấy giá trị của những điều khoản này. Theo bản án được công bố, đơn vị tổ chức đã mua bảo hiểm cho 2 giải thưởng HIO với tổng số tiền bảo hiểm gần 6,8 tỷ đồng; tổng phí bảo hiểm của 2 hợp đồng hơn 224 triệu đồng.
Sau giải đấu, một golfer ghi HIO tại hố có giải thưởng hơn 2,7 tỷ đồng, nhưng do thông tin người chơi trong hồ sơ có sự sai khác tên đệm (trong khi các thông tin khác như số giấy chứng minh sỹ quan, chức danh… vẫn trùng khớp) nên PJICO từ chối thanh toán bảo hiểm.
Tuy nhiên, tòa án có căn cứ xác nhận người thực tế ghi HIO và không chấp nhận việc loại trừ trách nhiệm bảo hiểm chỉ dựa trên sai khác thông tin như lập luận của PJICO, nên buộc phải thanh toán khoản tiền bảo hiểm theo phán quyết.
Vụ việc trên cho thấy một đặc điểm quan trọng của bảo hiểm HIO: Lằn ranh giữa một hợp đồng phí nhỏ và một nghĩa vụ tài chính lớn nằm ở từng điều khoản của hợp đồng. Với doanh nghiệp bảo hiểm, HIO không đơn thuần là bán thêm một sản phẩm ngách. Đây là bài toán về định phí, khẩu vị rủi ro, kiểm soát tổn thất, chuyển giao rủi ro qua tái bảo hiểm…
Còn với ban tổ chức/nhà tài trợ, mua bảo hiểm không đơn thuần là mua một 'tấm vé an toàn' cho giải thưởng, mà đó là chuyển một nghĩa vụ tài chính tiềm tàng sang doanh nghiệp bảo hiểm, với điều kiện sự kiện xảy ra phải đúng với nội dung hợp đồng đã định nghĩa.
Khi bộ môn golf ngày càng phổ biến, câu hỏi đáng chú ý không còn chỉ là có bao nhiêu golfer đạt HIO, mà là doanh nghiệp bảo hiểm đang thu bao nhiêu phí để nhận một rủi ro có thể trị giá hàng tỷ đồng và tỷ suất sinh lời thực sự của thị trường ngách này là bao nhiêu?